वाचनकट्टा: विद्यार्थ्यांमध्ये वाचनाची सवय रुजवणारा उपक्रम

हा नमुना (sample) लेख आहे. शालेय उपक्रमांविषयीचे अधिकृत निर्णय gr.maharashtra.gov.in वर पाहा.

वाचनकट्टा हा वर्गातील किंवा शाळेच्या व्हरांड्यातील एक छोटा कोपरा असतो, जिथे मुले स्वतःहून पुस्तक उचलून वाचू शकतात. मोठे ग्रंथालय नसले तरी चालते. काही पुस्तके, एक चटई आणि थोडा वेळ एवढ्यावर हा उपक्रम सुरू करता येतो.

वाचनकट्टा का सुरू करावा

अनेक मुलांना पाठ्यपुस्तकाबाहेरील वाचनाची संधीच मिळत नाही. रोज दहा मिनिटे जरी आवडीचे वाचन झाले तरी शब्दसंग्रह वाढतो, आत्मविश्वास वाढतो आणि लेखनही सुधारते. शिक्षकांसाठीही मुलांच्या आवडीनिवडी समजून घेण्याचा हा सोपा मार्ग आहे.

सुरुवात कशी करावी

• वर्गातील एक कोपरा निवडा आणि तिथे पुस्तके उभी मांडा, म्हणजे मुखपृष्ठ दिसेल
• गोष्टी, कविता, चित्रपुस्तके आणि माहितीपर पुस्तके असे मिश्रण ठेवा
• पालक व गावकऱ्यांकडून जुनी पुस्तके देणगी म्हणून गोळा करा
• रोज ठरावीक वेळ "मुक्त वाचन" म्हणून राखून ठेवा

मुलांचा सहभाग वाढवण्यासाठी

मुलांनाच वाचनकट्ट्याचे व्यवस्थापक बनवा. दर आठवड्याला दोन विद्यार्थी पुस्तकांची नोंद ठेवतील आणि नवीन पुस्तकांची ओळख करून देतील. वाचलेल्या पुस्तकावर दोन ओळी लिहिण्याची किंवा चित्र काढण्याची सवय लावा. महिन्याच्या शेवटी "माझे आवडते पुस्तक" असा छोटा कार्यक्रम घ्या.

अनुभव

ज्या शाळांनी हा उपक्रम सातत्याने राबवला, तिथे मुले सुट्टीच्या वेळीही पुस्तके मागू लागली. सुरुवातीला वाचायला घाबरणारी मुले मोठ्याने गोष्ट सांगू लागली. यासाठी खास निधीची गरज नाही, गरज आहे ती सातत्याची.

तुमच्या शाळेत असा उपक्रम सुरू असल्यास त्याचा अनुभव आम्हाला जरूर कळवा. इतर शिक्षकांनाही त्यातून प्रेरणा मिळेल.