शिक्षकांसाठी उपयुक्त AI साधने आणि खबरदारी

हा नमुना (sample) लेख आहे. शासनाच्या अधिकृत सूचना gr.maharashtra.gov.in वर पाहा.

कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) साधने आता मोबाइलवरही सहज उपलब्ध आहेत. योग्य प्रकारे वापरली तर ती शिक्षकांचा वेळ वाचवू शकतात. पण ती चुकाही करतात, म्हणून त्यांचा वापर विचारपूर्वक करणे आवश्यक आहे.

AI कुठे उपयोगी ठरते

• पाठ नियोजनासाठी कल्पना आणि उपक्रमांची यादी मिळवणे
• एका विषयावर वेगवेगळ्या काठिण्य पातळीचे सराव प्रश्न तयार करणे
• इंग्रजी मजकुराचा मराठी अर्थ समजून घेणे
• पालकांसाठी सूचना पत्राचा मसुदा तयार करणे

खबरदारी

AI ने दिलेली माहिती नेहमी तपासा. विशेषतः तारखा, आकडे आणि शासन निर्णयांचे संदर्भ AI अनेकदा चुकीचे देते. कोणताही शासकीय नियम AI कडून विचारण्याऐवजी अधिकृत निर्णय स्वतः वाचा.

विद्यार्थ्यांची नावे, गुण, आधार क्रमांक किंवा फोटो कोणत्याही AI साधनात टाकू नका. ही माहिती गोपनीय आहे. सर्वसाधारण स्वरूपात प्रश्न विचारा.

वर्गात वापर करताना

लहान मुलांना स्वतंत्रपणे AI साधने वापरू देऊ नका. शिक्षकाने साधन वापरून मिळालेला मजकूर तपासून, सोपा करून मगच वर्गात वापरावा. मोठ्या विद्यार्थ्यांना AI ची उत्तरे कशी तपासायची हे शिकवणे हा स्वतःच एक चांगला धडा आहे.

एक छोटा प्रयोग

पुढच्या आठवड्याच्या एका पाठासाठी AI कडून पाच प्रश्न तयार करून घ्या. त्यातील किती प्रश्न जसेच्या तसे वापरता आले आणि किती बदलावे लागले, याची नोंद ठेवा. असे काही प्रयोग केल्यावर कोणत्या कामासाठी AI खरोखर मदत करते हे तुमच्या लक्षात येईल.

AI हे सहाय्यक साधन आहे. अंतिम निर्णय आणि जबाबदारी नेहमी शिक्षकाचीच असते.